Nửa thế kỷ “Gió Đại Phong”

Tác giả: Xuân Vui

QĐND – Thứ Năm, 06/09/2012, 14:27 (GMT+7)

Trong ca khúc “Quảng Bình quê ta ơi”, nhạc sĩ Hoàng Vân tha thiết mời: Có ai về Đại Phong, xin vô ghé thăm vùng Bến Tiến, tay cuốc khai hoang đã đẩy lùi quá khứ nghèo nàn …

Một góc làng Đại Phong (Phong Thuỷ, Lệ Thuỷ) hôm nay.

Hợp tác xã (HTX) Đại Phong (xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) đã nổi tiếng khắp miền Bắc với phong trào hợp tác hóa nông nghiệp từ những năm 60 của thế kỷ trước. Là điển hình trong phong trào: “Gió Đại Phong, sóng Duyên Hải, cờ Ba nhất”, Đại Phong hôm nay vẫn giữ vững danh hiệu lá cờ đầu về nông nghiệp, nông thôn. Về thăm Đại Phong nhân kỷ niệm 60 năm truyền thống các HTX và 50 năm phong trào “Gió Đại Phong”, chúng tôi được nghe truyền tụng rất nhiều câu chuyện như là huyền thoại của làng, trong đó có những “huyền thoại mới” gắn với phong trào “Gió Đại Phong” của 50 năm trước…

Làng Đại Phong ruộng đồng cò bay thẳng cánh. Từ xa xưa, làng có tên là Đại Phúc Lộc, do vùng đất này làm ăn thuận lợi, ngành nghề phong phú nên đổi tên là Đại Phong. Năm 1530, triều đình Mạc Đăng Dung có 4 vị quan đầu triều thì có tới 3 vị là người Đại Phong. Vua Mạc Đăng Dung bèn sai thầy địa lý vào nghiên cứu mảnh đất Đại Phong. Viên quan này “đi thực tế” về, bèn tâu vua rằng: Đất Đại Phong có hình dáng con phụng (phượng hoàng). Đó là mảnh đất đế vương, nếu nhà vua không kịp yểm thì đất ấy với những con người ấy sẽ lấn át cả triều đình!

Nghe lời, Mạc Đăng Dung vội cử quân lính về Đại Phong. Họ đào từ Mũi Viết một con hói dài gọi là để “mổ diều” cho phượng hoàng chết. Đến thời nhà Lê, thầy địa lý lại phán: Con phụng bị nhà Mạc mổ diều nhưng chưa chết, đình làng Đại Phong lại dựng ngay đầu con phụng nên làng này vẫn là đất đế vương. Đó chỉ là truyền thuyết nhưng mảnh đất ấy từ xưa đến nay đã có những quan to, tướng giỏi. Đại tướng Võ Nguyên Giáp quê ở làng Lộc Thủy (thuộc Đại Phúc Lộc cũ) nằm trong vùng đất mang hình cánh phượng ấy.

Lão làng họ Đặng kể cho chúng tôi nghe những mẩu chuyện mang nét văn hóa Đại Phong có từ xa xưa. Ngoài hội tát vung, hội đua thuyền, còn có điệu hò khoan giã gạo. Đêm trăng sáng, khi tiếng chày giã gạo và điệu hò khoan cất lên ở nhà nào thì dân làng kéo đến kín sân. Họ ngồi trên những đống rơm, bên ấm chè xanh để nghe hò khoan và đối đáp, nhiều người trong số ấy đã được phong tăng danh hiệu nghệ nhân dân gian. Hấp dẫn nhất với chúng tôi là được nghe các cụ kể về những ngày sôi nổi của phong trào “Gió Đại Phong”: Sau khi sáp nhập ba HTX nhỏ thành Đại Phong, người nông dân bước vào cơ hội làm ăn mới, xây dựng một HTX kiểu mẫu. Từ đó, khách trong huyện, trên tỉnh rồi cả miền Bắc đều đến tham quan và làm theo. Vừa trồng lúa giỏi, HTX vừa phát triển 26 ngành nghề và thực hiện khai hoang làm kinh tế ở vùng Bến Tiến. Năng suất lúa rất cao, bộ mặt nông thôn đổi mới. Phong trào lan rộng, có 24 HTX của cả nước được chọn là những “Đại Phong” ở địa phương mình. Tỉnh Phú Thọ có “Đồi chè Đại Phong”, Hưng Yên và Thái Nguyên có “Đội sản xuất Đại Phong”, Thái Bình có “Con đê Đại Phong”…

Phong trào “Gió lớn Đại Phong” lan tỏa mạnh, tháng 2-1961, Ban Nông nghiệp Trung ương đã triệu tập Hội nghị tổng kết toàn miền Bắc tại HTX Đại Phong. Những ngày ấy Đại Phong vui như Tết, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh chỉ đạo hội nghị. Các đoàn văn nghệ, văn công trong và ngoài tỉnh về biểu diễn nhiều đêm liền. Đội ngũ phóng viên báo chí, rồi các nhà văn, nhà thơ cũng vào tham gia viết bài về điển hình Đại Phong, trong đó có các ông: Tố Hữu, Thép Mới, Bùi Hiển, Hà Đăng… Với thực tế đầy sinh động, các nhà văn, nhà thơ thả sức trải nghiệm và cho ra đời những tác phẩm hay. Đặc biệt, Bác Hồ tuy bận nhiều công việc nhưng cũng luôn quan tâm theo dõi phong trào Đại Phong. Với bút danh Trần Lực, Người đã viết bài “Một hợp tác xã gương mẫu” đăng trên Báo Nhân Dân số 2189, ra ngày 1-11-1961. Sau đó, Bác lại viết tiếp “Phong trào Đại Phong” đăng Báo Nhân Dân số 2582. Bài báo có đoạn: Chưa đầy hai tháng mà khắp cả miền Bắc đã có ngót một nghìn HTX nhận thi đua “học tập Đại Phong”,” đuổi kịp Đại Phong”, “vượt quá Đại Phong”…

Vinh dự lớn của HTX Đại Phong là được Bác Hồ gửi tặng một chiếc máy kéo DT.54. Chiếc máy do Đoàn TNCS Côm -xô-môn của Liên Xô tặng Bác. Và chiếc máy ấy đã được bà con chào đón long trọng! Một rừng người và cờ hoa lộng lẫy đón chiếc máy kéo mà bao đời nông dân mơ ước. Chiếc máy làm một ngày bằng cả làng cuốc cày cả tháng, bà con ai cũng thầm cảm ơn Đảng và Bác Hồ đã quan tâm sâu sắc, thiết thực. Khi chưa có máy cày, tất cả đều làm thủ công, như lời Đại tướng Nguyễn Chí Thanh: Họ ra đi khai hoang chỉ có một cái quần cộc, một cây rựa, 9 bơ gạo mà đã làm nên 200ha đất mới. Chiếc máy cày của Bác tặng như hiện hữu của Chủ nghĩa xã hội, chạy băng băng trên đồng đất Đại Phong, góp công lớn trong việc đẩy lùi quá khứ nghèo nàn (Hoàng Vân).


Lá cờ đầu trong nông nghiệp do Quốc hội tặng HTX Đại Phong.

Nhớ lại những ngày đầu hợp tác hóa, các bậc cao niên không bao giờ quên hình ảnh Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, người đã có công dìu dắt, chỉ đạo HTX tiến lên từng bước. Trong một thời gian ngắn được Đại tướng Nguyễn Chí Thanh “ba cùng” với bà con, bộ mặt nông thôn Đại Phong đã đổi thay nhanh chóng. Về sau, dân Đại Phong đã suy tôn ông là Thành hoàng làng. Chính ông là người đã phát động phong trào “Nghiêng đồng đổ nước ra sông”, khoanh vùng làm thủy lợi, cải tạo giống lúa có năng suất cao. Phòng lưu niệm Đại tướng Nguyễn Chí Thanh ở làng Đại Phong hiện nay thường xuyên có người đến chiêm ngưỡng thành kính và xúc động.

Về chỉ đạo, làm việc với Đại Phong, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh như một người nông dân thực thụ. Ông mặc áo nâu, đội nón cời, lội ruộng cày cấy với bà con. ông chân tình bày vẽ cách làm ăn, có những lời khuyên sâu sắc. Luôn gần gũi với bà con nên họ không nghĩ ông là Đại tướng. Từ làng Đại phong lên vùng khai hoang Bến Tiến hơn ba chục cây số chèo đò ngược dòng Kiến Giang, nhiều lần Đại tướng “quá giang” cùng bà con. Mọi người thay nhau chèo. Đại tướng vừa chèo vừa cất giọng hò khoan Lệ Thủy, có lẽ là người Huế nên giọng hò của ông rất chuẩn, làm mọi người càng mê. Đã 50 năm trôi qua, mỗi lần nhắc đến “Gió Đại Phong”, nhiều người lại nghĩ đến hình ảnh Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, rất giản dị và gần gũi…

2 thoughts on “Nửa thế kỷ “Gió Đại Phong”

  1. Pingback: Quảng Bình quê ta ơi! - Quảng Bình Quan

  2. Pingback: “Doanh điền sứ” mang tâm hồn thi sĩ | Quảng Bình Quan

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>